Doktor Hatası Tazminatı Nasıl Alınır?

Doktor hatası tazminatı nedir?

Günlük dilde “doktor hatası” denilen durum, sağlık hizmetinin sunumu sırasında gerekli mesleki özenin gösterilmemesi nedeniyle hastanın zarar görmesi iddiasını ifade eder. Her tedavinin olumsuz sonuçlanması otomatik olarak tazminat hakkı doğurmaz. Tazminat için genellikle hukuka aykırı veya sözleşmeye aykırı davranış, zarar ve bu davranış ile zarar arasında nedensellik bağlantısı aranır (TBK md. 112, 49).

Özel sağlık hizmetlerinde doktor ile hasta arasındaki ilişki, olayın özelliklerine göre vekâlet sözleşmesi veya başka bir sözleşme ilişkisi kapsamında değerlendirilebilir. Vekil, üstlendiği işi özenle yürütmek ve hastanın haklı menfaatlerini gözetmekle yükümlüdür (TBK md. 502, 506). Sözleşmeye aykırılık nedeniyle doğan zararların giderilmesi de borca aykırılığa ilişkin kurallara bağlanmıştır (TBK md. 112).

Tazminat için hangi şartlar aranır?

İlk olarak sağlık hizmetinde bir kusur bulunduğu ileri sürülmelidir. Kusur; yanlış tanı, gerekli tetkiklerin yapılmaması, uygun tedavinin uygulanmaması, ameliyat veya ilaç sürecinde gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi gibi iddialarla ilgili olabilir. Ancak bu örneklerin her olayda otomatik olarak kusur anlamına gelmediği, somut tıbbi kayıtlar ve uzman değerlendirmesiyle incelenmesi gerektiği kabul edilmelidir (TBK md. 506, 112).

İkinci unsur zarardır. Zarar; tedavi giderleri, çalışma gücünün azalması veya kaybı, bakım ihtiyacı ve gelir kaybı gibi maddi sonuçlar doğurabilir. Bedensel zarar nedeniyle yapılan giderler ve ekonomik kayıplar maddi tazminat kapsamında istenebilir (TBK md. 54). Yaşanan olayın ağırlığı, kişinin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi ve olayın kişide yarattığı elem de manevi tazminat talebine konu olabilir (TBK md. 56).

Üçüncü unsur nedensellik bağlantısıdır. Hastanın zarar görmüş olması tek başına yeterli değildir; zararın sağlık çalışanının veya kuruluşun kusurlu davranışıyla bağlantılı olduğu açıklanmalıdır (TBK md. 49, 112). Önceden var olan hastalık, tedavinin bilinen riskleri ve hastanın kendi davranışları değerlendirmede etkili olabilir. Bu değerlendirme, olayın tıbbi özelliklerine göre yapılır.

Hangi zararlar talep edilebilir?

Maddi zarar kalemlerinin belgelerle gösterilmesi gerekir. Fatura, reçete, rapor, ücret bordrosu, iş göremezlik kayıtları ve bakım giderlerine ilişkin belgeler bu açıdan yardımcı olabilir. Bedensel zararın kapsamı bakımından sağlık raporları ve tıbbi kayıtlar önem taşır (TBK md. 54). Manevi tazminatın miktarı belirlenirken olayın özellikleri ve uğranılan bedensel zararın niteliği değerlendirilir (TBK md. 56).

Kamu ve özel hastanelerde başvuru yolu

Kamu hastanesinde veya kamu görevlisinin yürüttüğü sağlık hizmetiyle ilgili bir zarar iddia ediliyorsa, dava yolundan önce ilgili idareye yazılı başvuru yapılması gerekebilir. İdari eylem veya işlem nedeniyle hakları ihlal edilen kişiler bakımından idareye başvuru ve sonrasında idari yargı yolu İYUK md. 13’te düzenlenmiştir. Bu nedenle kamu hastanelerindeki olaylarda başvuru tarihleri ve olayın idari işlem mi, idari eylem mi olduğu ayrıca incelenmelidir.

Özel hastane veya özel muayenehanede verilen hizmetlerde ise uyuşmazlığın adli yargıda görülmesi gündeme gelebilir. Talebin doktora, hastaneye veya her ikisine yöneltilip yöneltilemeyeceği; aradaki sözleşme, hizmetin nasıl sunulduğu ve zararın hangi davranıştan kaynaklandığına göre değişir (TBK md. 112, 49). Dava açmadan önce görevli mahkeme, husumet ve süre konuları somut olay üzerinden incelenmelidir.

Hangi belgeler toplanmalı?

Hasta dosyası, muayene ve ameliyat kayıtları, tetkik sonuçları, reçeteler, epikriz raporları, görüntüleme kayıtları, taburculuk belgeleri ve sonradan alınan sağlık raporları saklanmalıdır. Başka bir sağlık kuruluşunda yapılan düzeltici tedavilere ilişkin belgeler de zararın ve sonraki sürecin anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Belgelerin asılları veya doğrulanabilir örnekleri korunmalı, olayın tarih sırasını anlatan kısa bir dosya hazırlanmalıdır. Kimlerin hangi tarihte görüldüğü, hangi işlem veya ilacın uygulandığı ve sonrasında hangi şikâyetlerin ortaya çıktığı not edilebilir. Maddi talepler için ödeme belgeleri ve gelir kaybını gösteren kayıtlar ayrıca toplanmalıdır (TBK md. 54).

Bilirkişi incelemesi neden önemlidir?

Doktor hatası iddialarında tıbbi değerlendirme çoğu zaman teknik bilgi gerektirir. Mahkeme, olayın özelliklerine göre uzman görüşü veya bilirkişi incelemesinden yararlanabilir. İncelemede uygulanan yöntemin tıp kurallarına uygun olup olmadığı, komplikasyon riskinin bulunup bulunmadığı, hastanın bilgilendirilmesi ve zararla davranış arasındaki bağlantı değerlendirilebilir (TBK md. 506, 112).

Hasta tarafından imzalanan aydınlatılmış onam belgesi de dosyada incelenebilir. Ancak bir onam belgesinin bulunması, her türlü kusurlu uygulamayı kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Belgenin hangi işlem için verildiği ve hastaya hangi risklerin anlatıldığı olayın özelliklerine göre değerlendirilir (TBK md. 49, 506).

Kurgusal örnek olay

Örneğin, Ayşe Hanım özel bir sağlık kuruluşunda ameliyat olduktan sonra aynı bölgede ciddi bir komplikasyon yaşamış ve ikinci bir tedavi görmek zorunda kalmış olsun. Ayşe Hanımın yalnızca komplikasyon yaşaması tazminat için tek başına yeterli değildir. İlk işlem öncesi gerekli incelemelerin yapılıp yapılmadığı, risklerin anlatılıp anlatılmadığı, ameliyat ve takip sürecinde gerekli özenin gösterilip gösterilmediği ve ikinci tedavinin ilk uygulamayla bağlantısı incelenir (TBK md. 112, 506). Bu inceleme sonucunda kusur, zarar ve bağlantı ortaya konulabilirse maddi ve manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir (TBK md. 54, 56).

Süreleri neden bekletmemelisiniz?

Tazminat taleplerinde zamanaşımı, talebin sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayandırıldığına ve sağlık hizmetinin kamu veya özel kuruluşta sunulmasına göre değişebilir. Haksız fiil iddialarında zarar ve sorumlunun öğrenilmesine ilişkin süre ile fiil tarihine ilişkin üst süre TBK md. 72’de düzenlenmiştir. Vekâlet sözleşmesinden doğan bazı alacaklar için özel zamanaşımı kuralı da TBK md. 147’de yer alır. Bu nedenle olaydan uzun süre geçmesini beklemeden dosyanın niteliğine göre süre hesabı yaptırılmalıdır.