Mirasçılık Belgesi Nedir, Nasıl Alınır?

Mirasçılık belgesi nedir?

Mirasçılık belgesi, halk arasında veraset ilamı olarak da bilinen ve ölen kişinin mirasçılarının kim olduğunu gösteren belgedir. Belgede, mirasçıların miras payları da yer alır. Yasal mirasçı oldukları belirlenen kişiler, sulh hukuk mahkemesine veya noterliğe başvurarak bu belgeyi isteyebilir (TMK md. 598).

Belge; miras bırakan kişinin taşınmaz, banka hesabı, araç veya başka bir malvarlığı bulunup bulunmadığının araştırılması için değil, öncelikle mirasçılık sıfatının ve payların gösterilmesi için kullanılır. Banka, tapu müdürlüğü veya başka bir kurum, kendi işlemi bakımından ek belge ve işlem şartları arayabilir.

Kimler mirasçı sayılır?

Mirasçılık belgesi alınmadan önce, miras bırakanın yasal mirasçılarının kim olduğu belirlenir. Altsoy, yani çocuklar ve onların altsoyu, yasal mirasçıların başında gelir (TMK md. 495). Miras bırakanın altsoyu bulunmadığında ana ve babaya ilişkin mirasçılık kuralları uygulanır (TMK md. 496). Bazı durumlarda büyük ana ve büyük baba ile onların altsoyu da mirasçı olabilir (TMK md. 497).

Sağ kalan eşin miras payı, miras bırakanın hangi mirasçılarıyla birlikte mirasçı olduğuna göre değişir (TMK md. 499). Evlatlık da, evlat edinme ilişkisinin şartları kapsamında mirasçı olabilir (TMK md. 500). Bu nedenle yalnızca aile içinde bilinen kişilere bakılarak pay hesabı yapılması yanıltıcı olabilir.

Mirasçılık belgesi nereden alınır?

Yasal mirasçı olduğu belirlenen kişiler, mirasçılık belgesi için sulh hukuk mahkemesine veya noterliğe başvurabilir (TMK md. 598). Başvuru sırasında miras bırakanın kimlik ve ölüm bilgilerinin, başvuran kişinin kimlik bilgilerinin ve mirasçılık ilişkisini gösteren kayıtların incelenmesi gerekir. Uygulamada istenen belgeler, başvurunun yapıldığı kuruma ve olayın özelliklerine göre değişebilir.

Noterlikte yapılacak incelemede mirasçılık ilişkisi açık ve kayıtlardan anlaşılabilir olmalıdır. Aile bağının, evlatlık ilişkisinin, vatandaşlık durumunun veya başka bir hukuki durumun ayrıntılı şekilde araştırılması gerekiyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurmak daha uygun olabilir. Başvuru öncesinde ilgili kurumun güncel belge ve işlem şartlarının kontrol edilmesi gerekir.

Atanmış mirasçı mirasçılık belgesini nasıl alır?

Miras bırakan, vasiyetname veya başka bir ölüme bağlı tasarrufla bir kişiyi mirasçı olarak atamış olabilir. Bu kişi, yasal mirasçıdan farklı olarak atanmış mirasçı olarak adlandırılır. Atanmış mirasçıya mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesince verilir (TMK md. 598). Bu nedenle atanmış mirasçının yalnızca noterliğe başvurması yeterli olmayabilir.

Atanmış mirasçı bakımından vasiyetname veya ilgili ölüme bağlı tasarrufun incelenmesi gerekebilir. Belgenin düzenlenmiş olması, mirasla ilgili bütün uyuşmazlıkların kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK md. 598).

Mirasçılık belgesi hangi işlemlerde kullanılır?

Mirasçılık belgesi, miras bırakan adına kayıtlı malvarlığı değerleriyle ilgili kurum işlemlerinde mirasçıların kim olduğunu göstermek için kullanılabilir. Örneğin mirasçıların bankadaki hesaplar, taşınmazlar, araçlar veya şirket payları hakkında işlem yapması sırasında bu belge istenebilir. Her kurumun işlem için talep ettiği ek belgeler farklı olabilir.

Belge, mirasın paylaştırılması yapıldığı anlamına gelmez. Birden fazla mirasçı varsa belge mirasçıları ve paylarını gösterebilir; fakat malların fiilen hangi mirasçıya bırakılacağı ayrıca kararlaştırılabilir veya ilgili hukuki süreçte belirlenebilir. Bu nedenle mirasçılık belgesi ile paylaşım belgesini aynı şey olarak değerlendirmemek gerekir.

Belgede hata varsa ne yapılır?

Mirasçılık belgesinde bir mirasçının gösterilmemesi, mirasçı olmayan bir kişinin eklenmesi veya payların yanlış hesaplanması gibi bir sorun bulunduğunu düşünüyorsanız belgeyi kullanacağınız kuruma durumu bildirmeniz ve hukuki değerlendirme almanız gerekir. Kanun, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini düzenler (TMK md. 598).

Örneğin, Ayşe Hanım babasının vefatından sonra aldığı belgede yalnızca kendisinin ve kardeşinin mirasçı gösterildiğini görür. Daha sonra babasının evlat edinilmiş başka bir çocuğu olduğunu öğrenir. Bu durumda belgeye dayanarak taşınmaz veya banka işlemi yapmadan önce mirasçılık durumunun yeniden incelenmesi gerekir. Bu örnek tamamen kurgusaldır.

Başvuru öncesinde nelere dikkat edilmeli?

Başvuran kişinin kendi kimlik bilgilerinde veya miras bırakanın nüfus kayıtlarında farklılık varsa işlem uzayabilir. Soybağı, evlatlık ilişkisi, yabancı ülke vatandaşlığı, vasiyetname ya da birden fazla ölüm kaydı gibi özel durumlar varsa başvuru yolu ve gerekli belgeler değişebilir. Başvuru sırasında mirasçıların tamamının bilinip bilinmediği de dikkatle değerlendirilmelidir.

Mirasçılık belgesinin alınması, miras mallarının hemen paylaşılması anlamına gelmez. Tapu, banka, trafik kaydı veya şirket payı gibi her malvarlığı türü için ilgili kurumun kendi işlem adımları bulunabilir. Güncel başvuru şartlarını, başvuru yapılacak sulh hukuk mahkemesinden veya noterlikten öğrenmeniz gerekir.