İnternet Dolandırıcılığı Nedir, Ne Yapmalısınız?

İnternet dolandırıcılığı nedir?

İnternet dolandırıcılığı, internet sitesi, sosyal medya hesabı, e-posta, mesajlaşma uygulaması veya çevrim içi ilan gibi araçlar kullanılarak bir kişinin aldatılması ve bu yolla kendisi ya da başka bir kişinin zararına menfaat sağlanmasıdır. Türk Ceza Kanunu’nda dolandırıcılık; hileli davranışlarla bir kişinin aldatılması, zarar doğması ve failin kendisi veya başkası için yarar elde etmesi esasına bağlanmıştır (TCK md. 157).

Her başarısız internet alışverişi otomatik olarak dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Ürünün geç gönderilmesi, ayıplı olması veya satıcıyla yaşanan sözleşme uyuşmazlığı farklı hukuki yolları gündeme getirebilir. Buna karşılık sahte bir site kurmak, gerçekte satılmayan bir ürünü varmış gibi göstermek ya da başkasının hesabını kullanarak para istemek, olayın özelliklerine göre dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir (TCK md. 157).

Hangi durumlarda nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir?

Dolandırıcılık fiilinde bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, Türk Ceza Kanunu’nda nitelikli hâller arasında düzenlenmiştir (TCK md. 158). Bu nedenle sahte ödeme ekranı, banka görevlisi gibi davranan kişi, ele geçirilmiş hesap veya gerçek bir kurumun internet görünümünü taklit eden site kullanılması, somut olayın kanıtlarına göre nitelikli dolandırıcılık değerlendirmesine konu olabilir.

Bir olayın hangi suç tipine uyduğunu yalnızca kullanılan platform belirlemez. Para transferinin nasıl yapıldığı, karşı tarafın hangi sözleri söylediği, sahte belge veya bağlantı kullanılıp kullanılmadığı, hesabın kime ait olduğu ve elde edilen kayıtlar birlikte değerlendirilir. Bu nedenle başvuruda olayın kronolojik ve belgeli şekilde anlatılması önemlidir.

Dolandırıldığınızı düşünüyorsanız ilk adımlar

Önce para çıkışını ve yeni zarar ihtimalini azaltmaya çalışın. Banka veya ödeme kuruluşuyla kendi resmî kanallarından iletişim kurarak işlemi bildirin. Kartın, internet bankacılığının veya elektronik para hesabının güvenliği için kuruluşun önerdiği önlemleri uygulayın. Telefon görüşmelerinde verilen yönlendirmeler yerine bankanın kart üzerindeki veya resmî internet sitesindeki iletişim bilgilerini kullanın.

Şifrelerin ele geçirildiğinden şüpheleniyorsanız aynı şifreyi kullandığınız diğer hesapların parolalarını değiştirin ve mümkünse çok aşamalı doğrulamayı etkinleştirin. Şüpheli uygulamaları, uzaktan erişim araçlarını veya tarayıcı eklentilerini kontrol edin. Hesabınızın güvenliğini sağlamak için yaptığınız işlemlerin tarih ve saatlerini de not edin.

Hangi delilleri saklamalısınız?

Mesajları, e-postaları, kullanıcı adlarını, profil bağlantılarını, internet sitesi adreslerini, telefon numaralarını, ilan görüntülerini, ödeme dekontlarını ve banka hareketlerini saklayın. Ekran görüntüsünün yanında mümkünse bağlantının tam adresini, işlem tarihini ve olayın kısa açıklamasını da ayrı bir dosyada tutun. Sesli veya görüntülü görüşmeler varsa bunların hangi platformda ve ne zaman yapıldığını not edin.

Delilleri düzenlerken dosyaları değiştirmemeye, konuşmaları yalnızca seçtiğiniz birkaç bölümle sınırlamamaya ve önemli içerikleri silmemeye çalışın. Şüpheli hesabı hemen engellemek bazı riskleri azaltabilir; ancak engellemeden önce profil bilgilerini ve yazışmaları kaydetmek yararlı olabilir. Başka kişilerin özel verilerini gereksiz yere paylaşmadan, başvuru makamlarına sunulacak kayıtları ayrı tutun.

Nereye başvurabilirsiniz?

Suç işlendiği iddiasını polis veya jandarma gibi kolluk makamlarına, ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına bildirebilirsiniz (CMK md. 158). Başvurunuzda kimlik ve iletişim bilgilerinizi, olayın tarih sırasını, şüpheli kişi veya hesap bilgilerini, ödeme kayıtlarını ve elinizdeki dijital kanıtları sunmanız yararlı olur. Bilmediğiniz hususlarda tahmin yürütmek yerine bildiğiniz olguları açıkça yazın.

Başvuru metninde yalnızca “dolandırıldım” demek yerine şu sorulara cevap vermeye çalışın: İlk temas nasıl kuruldu? Size ne vaat edildi? Hangi bağlantıya tıkladınız? Hangi bilgileri paylaştınız? Ne zaman ve hangi hesaba ödeme yaptınız? Karşı taraf daha sonra ne yaptı? Bu bilgiler, olayın değerlendirilmesine yardımcı olabilecek somut bir çerçeve sağlar.

Kişisel bilgileriniz ele geçirildiyse

Dolandırıcılık sırasında kimlik bilgileri, iletişim bilgileri, hesap verileri veya başka kişisel verileriniz paylaşılmış olabilir. Kişisel verilerin korunması bakımından veri sorumlusuna başvurarak verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, işleme amacı hakkında bilgi isteme, aktarıldığı kişileri öğrenme ve şartları varsa düzeltme veya silme talebinde bulunma gibi haklarınız bulunabilir (KVKK md. 11).

Veri sorumluları, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini ve erişilmesini önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür. Bir veri ihlali yaşandığında ilgili kişiye ve Kişisel Verileri Koruma Kuruluna bildirim yapılmasına ilişkin yükümlülükler de düzenlenmiştir (KVKK md. 12). Hangi kurumun veri sorumlusu olduğu belli değilse, kullanılan uygulamanın veya hizmetin resmî gizlilik ve iletişim kanalları incelenebilir.

Kurgusal örnek olay

Örneğin, Ayşe Hanım sosyal medyada gördüğü uygun fiyatlı telefon ilanındaki bağlantıya giriyor. Site, bilinen bir satış platformuna benziyor. Ayşe Hanım kart bilgilerini yazdıktan sonra hesabından para çekiliyor; ancak ürün gönderilmiyor ve siteye bir daha erişilemiyor. Ayşe Hanım önce bankasının resmî iletişim kanalına işlem bildiriminde bulunabilir, kart ve hesap güvenliğini sağlayabilir, ardından ilanı, site adresini, yazışmaları ve banka kaydını saklayabilir. Bu belgelerle kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir (CMK md. 158). Olayın değerlendirilmesinde bilişim sisteminin nasıl kullanıldığı ve aldatma yönteminin niteliği dikkate alınabilir (TCK md. 157, 158).

Sık yapılan hatalar

Şüpheliyle uzun süre tartışmak, yeni ödeme yaparak zararı telafi etmeye çalışmak, delilleri silmek veya yalnızca sosyal medyada paylaşım yapmak başvurunun yerini tutmaz. Hesabın sahte olduğunu düşündüğünüz için kişiyi kamuya açık biçimde suçlamak da yeni hukuki sorunlar doğurabilir. Elinizdeki belgeleri koruyarak yetkili mercilere başvurmanız daha güvenli bir yoldur.

Zararınızın giderilmesi veya ayrıca maddi talepte bulunulması, olayın niteliğine ve mevcut belgelere göre değerlendirilir. Ceza soruşturması ile zarar için izlenebilecek özel hukuk yolları aynı şey değildir. Bu ayrım ve somut dosyanızdaki seçenekler için bir avukata danışabilirsiniz. Ücreti karşılayamıyorsanız baronun Adli Yardım Bürosuna başvuru şartlarını öğrenebilirsiniz.