İçerik Kaldırma ve Erişim Engeli Nasıl İstenir?

İçerik kaldırma ve erişim engeli ne demektir?

İçerik kaldırma, internet sitesinde veya platformda yayımlanan yazı, fotoğraf, video ya da benzeri içeriğin yayından çıkarılmasıdır. Erişim engeli ise içeriğin bulunduğu internet adresine kullanıcıların ulaşmasının sınırlandırılmasıdır. Bu iki işlem aynı anlama gelmez: İçerik sunucuda kalabilir, ancak Türkiye’den erişim kısıtlanabilir. İnternet hizmeti, içerik ve yer sağlayıcıların görevleri 5651 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir (5651 sayılı Kanun md. 2, 5).

Bir içeriğin rahatsız edici, eleştirel veya yanlış olduğu düşüncesi tek başına her durumda erişim engeli için yeterli olmayabilir. Başvuruda, hangi içeriğin hangi hukuki nedenle kaldırılmasının istendiği açıkça gösterilmelidir. Özellikle içeriğin tam internet adresinin, ekran görüntüsünün ve yayımlanma tarihinin saklanması ispat bakımından yararlı olabilir. Bu tür delillerin nasıl değerlendirileceği somut uyuşmazlığa göre değişir (HMK md. 189).

Hangi durumlarda erişim engeli gündeme gelebilir?

5651 sayılı Kanun’un 8. maddesi, kanunda sayılan bazı suçlarla ilgili internet içerikleri bakımından özel bir erişim engeli mekanizması öngörür. Bu kapsamda karar veya işlem yapılabilmesi için içeriğin kanunda belirtilen suçlardan biriyle bağlantılı olması gerekir. Her hukuka aykırılık iddiası otomatik olarak 8. madde kapsamına girmez (5651 sayılı Kanun md. 8).

Daha farklı ve acil bir mekanizma 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesinde düzenlenmiştir. Yaşam hakkı, kişilerin can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni veya suç işlenmesinin önlenmesi gibi kanunda sayılan sebeplerle ciddi ve acil bir durum bulunduğu ileri sürülebilir. Bu madde, genel bir şikâyet yolu değil, kanunda belirtilen şartlara bağlı istisnai bir usuldür (5651 sayılı Kanun md. 8/A).

Kişilik hakkı ihlalinde ne yapılabilir?

İnternetteki yayın; kişinin adı, fotoğrafı, özel hayatı, itibarı veya kişisel alanıyla ilgili bir ihlal oluşturuyorsa kişilik hakkının korunmasına ilişkin hükümler gündeme gelebilir. Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı bulunan kişi, saldırının önlenmesini, durdurulmasını veya hukuka aykırılığın tespitini isteyebilir (TMK md. 24). Saldırının niteliğine göre maddi veya manevi zarar iddiası da ayrıca değerlendirilebilir (TBK md. 58).

Bu tür uyuşmazlıklarda yalnızca erişim engeli değil, içeriğin yayından kaldırılması, düzeltme yapılması veya zararın giderilmesi gibi farklı talepler de gündeme gelebilir. Hangi talebin uygun olduğu; içeriğin niteliğine, yayımlayan kişinin veya kuruluşun durumuna ve uğranılan zarara bağlıdır. Başvuruda, ihlal edilen hakkın ve talep edilen işlemin açıkça belirtilmesi gerekir.

KVKK bakımından içerik kaldırma talebi

İçerikte ad, telefon numarası, fotoğraf, kimlik bilgisi, sağlık bilgisi veya kişiyi belirlenebilir kılan başka bir bilgi bulunuyorsa kişisel veri kuralları gündeme gelebilir. Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir (KVKK md. 3). Ancak internetteki her kişisel veri paylaşımı için otomatik olarak erişim engeli kararı verileceği söylenemez; işleme amacı, hukuki sebep, yayıncının konumu ve içeriğin niteliği ayrıca incelenir.

Veri sahibi, kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse buna ilişkin bilgi isteme, verilerin düzeltilmesini veya kanundaki şartlar oluştuğunda silinmesini ya da yok edilmesini isteme haklarına sahiptir (KVKK md. 11). Bu hakların kullanılması için öncelikle veriyi işleyen veri sorumlusuna başvurulması gerekebilir. Başvurunun nasıl yapılacağı ve cevaplandırılması, KVKK’nın ilgili hükümlerine tabidir (KVKK md. 13).

Veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini veya erişilmesini önlemek ve verilerin güvenliğini sağlamak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür (KVKK md. 12). Bu hüküm, her internet içeriğinin doğrudan kaldırılacağı anlamına gelmez; fakat kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlenmesi veya paylaşılması iddiasında başvurunun değerlendirilmesi için dayanak oluşturabilir.

İlk olarak içerik sahibi veya platformla iletişim kurulabilir mi?

Evet. İçeriği yayımlayan kişiye, internet sitesinin iletişim adresine veya ilgili platformun şikâyet kanalına başvurulabilir. Talepte, kaldırılması istenen içeriğin tam adresi, ihlal edilen hak, neden hukuka aykırılık bulunduğu ve istenen işlem belirtilmelidir. Platformun içeriği gönüllü olarak kaldırması, her olayda yargısal başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; ancak başvurunun hızlı ve daha düşük maliyetle çözülmesini sağlayabilir.

Başvuru hazırlanırken nelere dikkat edilmeli?

Başvuruda genel ifadeler yerine somut bilgiler kullanılmalıdır. Örneğin yalnızca “hakkımda kötü içerik var” demek yerine, içeriğin hangi cümlesinin veya görselinin hangi hakkı ihlal ettiği açıklanmalıdır. İçeriğin kaldırılması mı, belirli bir internet adresine erişimin engellenmesi mi, yoksa kişisel verilerin silinmesi mi istendiği ayrıştırılmalıdır.

Kurgusal örnek olay

Örneğin, Ayşe Hanım’ın adı ve fotoğrafı kullanılarak bir internet sitesinde telefon numarası yayımlansın. Ayşe Hanım önce içeriğin tam adresini ve ekran görüntülerini kaydedebilir. Paylaşımda kişisel veri bulunduğunu düşünüyorsa veri sorumlusuna, verinin kaldırılması veya silinmesi talebiyle başvurabilir (KVKK md. 11, 13). İçerik aynı zamanda özel hayatına veya kişilik değerlerine saldırı niteliğindeyse kişilik hakkının korunmasına ilişkin hukuki yolları da değerlendirebilir (TMK md. 24; TBK md. 58). İçeriğin kanunda sayılan belirli bir suçla bağlantısı varsa 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesindeki mekanizma ayrıca incelenebilir (5651 sayılı Kanun md. 8).

Ne zaman hukuki destek alınmalı?

İçerik hızla yayılıyorsa, kişisel veriler veya özel hayat bilgileri paylaşılıyorsa, tehdit ya da suç iddiası varsa veya platform başvuruyu reddediyse hukuki durumun somut olay üzerinden incelenmesi yararlı olabilir. Süreye bağlı bir işlem veya ceza soruşturması söz konusu olabileceğinden, başvuru yolları birbirinden ayrılmalıdır. Bir avukata danışabilir; avukatlık ücretini karşılayamıyorsanız baronun Adli Yardım Bürosu’na başvuru şartlarını öğrenebilirsiniz.